De maat van de vraag
Waarin de auteur zijn leermeester in de filosofie bezoekt.

“Het past net. Het bed, een wastafel, het bureau, zijn stoel en een stoel voor bezoek. Wat wil ik hem eigenlijk vertellen? Ik was zijn student en ik ben hem dankbaar. En ik verpak mijn dankbaarheid in verhalen over mijn werk, over mijn interviews met filosofen als schrijvend journalist, mijn werk als maker van educatieve televisieprogramma’s over filosofie, als maker van documentaires voor Amnesty International. Over oorlog in Congo en Nepal, geweld in Guatemala en Israël, vrouwenhandel in Roemenië, overleven in Bosnië. Documentaires over de islam voor de Nederlandse Moslimomroep in multicultureel voorbeeldland Suriname, het Turkije van Atatürk, Marokko en de huwelijksmarkt, de soefi-moslims in Senegal en de pesantren (islamitische kostscholen) in Indonesië. Ik etaleer. Toch zijn deze verhalen maar een aanloop tot waar het me eigenlijk om gaat. ‘Zal ik je vertellen, waarom ik je wilde bezoeken, Lolle?’ Lolle is benieuwd. Wat moet hij met iemand die zich met z’n dankbaarheid niet helemaal raad weet en hem bovendien tot leermeester verklaart.

Ik benoem zijn denkstrategie: de maat van de vraag. Lolle beheerst de kunst van de maat van de vraag, zeg ik. Dat heeft hij mij geleerd. Een denkstrategie die in het publieke debat in Nederland weinig wordt toegepast. Een zinvolle vraag is altijd precies zo ruim gesteld dat het antwoord erop nog mogelijk is en zo beperkt dat het antwoord nog zeggingskracht heeft. Lolle heeft me geleerd hoe je de bandbreedte van vragen bepaalt. Dat is wat we in Nederland in het debat over moslims en de islam vergeten. We stellen te grote vragen. Is Nederland vol? Hoort Turkije bij Europa? Moet de islam nog een Verlichting doormaken? Zijn we te tolerant geweest? Is de angst voor moslims terecht? De vragen zijn vele maten te groot en leveren altijd meer verwarring dan helderheid op. Naar te grote vragen is geen zinnig onderzoek mogelijk, en antwoorden blijven noodgedwongen steken in opinie, stemming en politiek. Daarom houd ik van Lolle Nauta. Van zijn filosofie, die altijd oog heeft voor de bandbreedte van de zinvolle vraag.”